Phụ nữ mãn kinh tăng cholesterol máu cần làm gì?

Mối quan hệ giữa mãn kinh và cholesterol

Có nhiều yếu tố kết hợp làm tăng nồng độ cholesterol ở phụ nữ mãn kinh như ít vận động, chế độ ăn uống không lành mạnh, tăng cân quá mức… Nhưng yếu tố nổi bật và rõ ràng nhất thúc đẩy sự thay đổi của phụ nữ sau mãn kinh là sự sụt giảm đột ngột và không thể tránh khỏi của nồng độ estrogen ở thời kỳ mãn kinh.

Estrogen vốn có tác dụng giúp kiểm soát cholesterol. Tuy nhiên, lượng estrogen có thể giảm đáng kể khi phụ nữ mãn kinh, dẫn đến giảm cholesterol HDL (cholesterol “tốt”) và tăng cholesterol LDL (cholesterol “xấu”) cũng như tổng lượng cholesterol, đặc biệt, LDL-cholesterol xấu tăng mạnh 15 – 25% ở thời điểm mãn kinh.

Nguyên nhân phụ nữ mãn kinh tăng cholesterol máu

Phụ nữ thường bị bệnh tim muộn hơn nam giới bởi vì họ được bảo vệ bởi estrogen, đây là hormone có tác dụng điều hòa cholesterol và làm chậm xơ vữa, ngừa các tai biến tim mạch. Vì vậy, giảm estrogen làm phụ nữ mãn kinh tăng cholesterol máu.Một số nguyên nhân khác đi kèm như là:

• Thay đổi chuyển hóa: Còn có một lý do quan trọng khác, cùng với sự thay đổi nội tiết tố đó là tăng cân. Khi hormone estrogen suy giảm, phụ nữ thường bị tăng cân.
• Lối sống không khoa học: Lối sống không khoa học là một trong những yếu tố quan trọng làm tăng cholesterol, đặc biệt ở phụ nữ trong giai đoạn mãn kinh. Ít vận động, ăn nhiều thực phẩm chứa chất béo bão hòa, thức khuya, căng thẳng kéo dài… có thể làm rối loạn quá trình chuyển hóa lipid trong cơ thể. Khi kết hợp với sự suy giảm estrogen ở thời kỳ mãn kinh, lối sống thiếu lành mạnh càng khiến cholesterol LDL (xấu) và triglycerides tăng cao, đồng thời làm giảm cholesterol HDL (tốt), từ đó gia tăng nguy cơ xơ vữa động mạch và bệnh tim mạch.
• Di truyền và bệnh nền: Những phụ nữ có tiền sử gia đình mắc rối loạn mỡ máu, bệnh lý tim mạch… có nguy cơ cao gặp tình trạng tăng cholesterol máu và khó kiểm soát hơn. Bên cạnh đó, phụ nữ mãn kinh thường mắc kèm các bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn chức năng tuyến giáp… góp phần làm rối loạn chuyển hóa lipid, khiến cholesterol LDL và triglycerides tăng cao.

Phụ nữ có thói quen sinh hoạt không lành mạnh, stress kéo dài… có nguy cơ gây bệnh tim mạch do tăng cholesterol máu.

Triệu chứng tăng cholesterol máu ở phụ nữ mãn kinh

Mặc dù cholesterol trong máu ở giai đoạn sớm thường không gây ra triệu chứng rõ rệt, nhưng có thể dẫn đến những thay đổi cho sức khỏe tổng thể. Dưới đây là một số triệu chứng phổ biến và khó nhận biết của cholesterol cao ở phụ nữ:

• Đau ngực: Do động mạch bị thu hẹp, phụ nữ mãn kinh có thể đối diện với cảm giác tức ngực, nóng rát hoặc khó chịu ở ngực, đặc biệt là khi vận động hoặc căng thẳng.
• Khó thở: Khi cholesterol tích tụ dày trong các động mạch cung cấp máu cho tim, có thể làm giảm lượng oxy cung cấp, dẫn đến khó thở.
• Mệt mỏi: Tình trạng mệt mỏi kéo dài có thể liên quan đến việc giảm lưu thông oxy, đặc biệt ở phụ nữ có tắc nghẽn mạch máu do cholesterol cao.
• Tê hoặc lạnh ở các chi: Tuần hoàn máu kém xảy ra do động mạch bị thu hẹp có thể dẫn đến thiếu máu đến các chi, gây ra cảm giác tê hoặc lạnh ở tay và chân.
• U mỡ (các khối mỡ tích tụ dưới da): Những nốt sần nhỏ màu vàng quanh mắt, khuỷu tay hoặc đầu gối có thể là dấu hiệu của tăng cholesterol máu (ở mức cao).
• Suy giảm trí nhớ hoặc thay đổi nhận thức: Các nghiên cứu mới đây cho thấy cholesterol cao có thể góp phần làm giảm chức năng não và tăng nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ, đặc biệt là ở phụ nữ sau mãn kinh. (1)
• Tăng cân – béo phì: Mặc dù không phải là triệu chứng trực tiếp, nhưng tăng cân thường có liên quan đến mức cholesterol xấu, đặc biệt là khi có mỡ bụng.
• Chóng mặt: Tình trạng giảm lưu lượng máu do tắc nghẽn động mạch có thể dẫn đến chóng mặt hoặc ngất xỉu.
• Thay đổi màu da: Màu xanh hoặc tím ở ngón tay hoặc ngón chân có thể là dấu hiệu của các vấn đề về tuần hoàn do hẹp động mạch gây ra bởi cholesterol.

Mệt mỏi, khó thở thường “ập đến” bất ngờ với phụ nữ sau mãn kinh

Xem thêm: Phụ nữ mãn kinh quan hệ có thai không?

Tăng cholesterol máu sau mãn kinh nguy hiểm thế nào?

Tăng cholesterol máu sau mãn kinh là vấn đề sức khỏe đáng lo ngại vì làm gia tăng rõ rệt nguy cơ mắc các vấn đề tim mạch ở phụ nữ. Khi cholesterol LDL và triglycerides tăng cao, sẽ lắng đọng trên thành mạch máu, hình thành mảng xơ vữa, khiến lòng mạch bị thu hẹp lại, dẫn đến cản trở lưu lượng máu chảy đến các cơ quan. Khi đó, tạo ra áp lực làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, bệnh mạch vành, nhồi máu cơ tim và đột quỵ. (2)

Ngoài ra, phụ nữ mãn kinh tăng cholesterol máu kéo dài còn ảnh hưởng đến chức năng gan, làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ và rối loạn chuyển hóa. Do đó, nếu không được phát hiện và kiểm soát kịp thời, tăng cholesterol máu sau mãn kinh có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của phụ nữ.

Cách kiểm soát cholesterol máu ở phụ nữ mãn kinh

Phụ nữ mãn kinh tăng cholesterol máu cần chủ động thực hiện các biện pháp cải thiện để hỗ trợ duy trì và cải thiện sức khỏe tim mạch:

1. Điều chỉnh chế độ ăn

Phụ nữ nên thiết lập chế độ ăn tốt cho tim mạch. Chế độ ăn cân bằng, ít chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa, cholesterol và natri… có thể giúp kiểm soát mức cholesterol và huyết áp. Để tham khảo, hãy xem xét chế độ ăn Địa Trung Hải và “bỏ túi” các mẹo sau:

• Tránh các loại thực phẩm có hàm lượng calo hoặc chất béo quá cao
• Giảm lượng đường tinh luyện
• Giảm lượng muối
• Giảm tiêu thụ cà phê và đồ uống có cồn
• Hãy bổ sung các thực phẩm giàu canxi và vitamin D vào chế độ ăn uống
• Tăng cường lượng phytoestrogen trong chế độ ăn uống: ngũ cốc nguyên hạt, đậu nành lên men, các loại hạt…

2. Thực phẩm bảo vệ sức khỏe và thảo dược hỗ trợ

Một số sản phẩm được xem là tốt cho sức khỏe của phụ nữ mãn kinh tăng cholesterol máu là omega-3, sterol thực vật, chất xơ hòa tan hoặc các thảo dược thiên nhiên như tỏi, nghệ, trà xanh, đậu nành… có khả năng hỗ trợ giảm cholesterol “xấu” và cải thiện chuyển hóa lipid.

Bên cạnh sử dụng các thực phẩm hỗ trợ, phụ nữ ở độ tuổi mãn kinh có thể cân nhắc bổ sung các tinh chất quý như Lepidium Meyenii và P. Leucotomos để hỗ trợ cân bằng nội tiết tố và ổn định sức khỏe toàn diện. Lepidium Meyenii có khả năng tích cực lên trục Não bộ – Tuyến yên – Buồng trứng, từ đó cân chỉnh bộ ba nội tiết tố, góp phần cải thiện tình trạng thiếu hụt estrogen, đồng thời gia tăng ham muốn và cải thiện giấc ngủ. Trong khi đó, P. Leucotomos hỗ trợ bảo vệ da từ bên trong, giúp da dẻ hồng hào, sáng khỏe hơn…

3. Tập luyện phù hợp

Tập thể dục thường xuyên hoặc ít nhất 5 ngày mỗi tuần. Hoạt động thể chất thường xuyên có thể giúp kiểm soát cân nặng, tăng cường quá trình chuyển hóa chất béo, từ đó góp phần giảm cholesterol xấu và triglycerides. Bên cạnh đó, tập luyện 30-45 phút còn giúp cải thiện sức khỏe tim mạch, tăng độ đàn hồi của mạch máu và giảm huyết áp, qua đó làm giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch và đột quỵ.

Duy trì thói quen tập luyện phù hợp mỗi ngày là một trong những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả để bảo vệ sức khỏe lâu dài.

4. Duy trì cân nặng

Duy trì cân nặng ổn định hoặc giảm đi phần cân thừa có thể giúp phụ nữ mãn kinh giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Để giảm cân, chị em có thể cân nhắc ăn ít hơn một chút (giảm lượng calo nạp vào khoảng 200 calo mỗi ngày) để bù cho sự chậm lại của quá trình trao đổi chất.

5. Ngừng hút thuốc lá, hạn chế rượu bia

Nếu bạn hút thuốc nên bỏ thuốc, vì đây là một trong những bước quan trọng nhất có thể thực hiện để cải thiện sức khỏe tim mạch.

Giảm lượng rượu bia tiêu thụ cũng quan trọng không kém. Rượu bia có thể là một yếu tố quan trọng gây tăng cân. Nó cũng có thể làm giãn mạch máu, dẫn đến tăng nhiệt độ cơ thể và đổ mồ hôi, điều này có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ vốn đã bị gián đoạn và chứng bốc hỏa.

6. Ngủ đủ giấc, kiểm soát stress

Phụ nữ mãn kinh thường phải chịu những cơn bốc hỏa, đổ mồ hôi đêm… dẫn đến bị mất ngủ. Theo Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ, giấc ngủ được xem là một trong 8 yếu tố thiết yếu của cuộc sống và quan trọng đối với sức khỏe tim mạch nói chung. Vì vậy, chị em nên cố gắng ngủ đủ giấc và cải thiện chất lượng giấc ngủ bằng các cách như giữ phòng mát mẻ, giảm ánh sáng, giảm tiếng ồn…

7. Uống đủ nước

Uống đủ nước là thói quen đơn giản nhưng rất quan trọng đối với sức khỏe, đặc biệt ở phụ nữ trong và sau giai đoạn mãn kinh. Nước có tham gia quá trình trao đổi chất, tăng khả năng đào thải độc tố ra khỏi cơ thể, từ đó góp phần kiểm soát cholesterol và cân nặng. Ngoài ra, việc uống đủ 2-2.5 lít nước mỗi ngày còn giúp duy trì huyết áp ổn định, hỗ trợ tuần hoàn máu và cải thiện chức năng tim mạch.

Bệnh tim mạch là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở phụ nữ sau mãn kinh, thế nhưng bảo vệ phụ nữ mãn kinh tăng cholesterol máu – tác nhân tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch còn bị xem nhẹ. Nếu không được kiểm soát kịp thời, tình trạng này có thể làm gia tăng nguy cơ bệnh tim mạch, đột quỵ và ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài. Vì vậy, phụ nữ tiền mãn kinh – mãn kinh cần chủ động theo dõi sức khỏe tổng thể và chỉ số mỡ máu định kỳ, có thói quen sinh hoạt và ăn uống khoa học để bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống.