Bốc hỏa là gì? Phải làm sao để giảm bớt hiện tượng?

Bốc hỏa là gì?

Bốc hỏa là một triệu chứng đặc trưng ở phụ nữ tiền mãn kinh và mãn kinh, biểu hiện bằng cảm giác nóng đột ngột lan từ ngực lên cổ và mặt, kèm theo nóng đỏ bừng trên da, cáu gắt và tiết nhiều mồ hôi. Hiện tượng này thường xuất hiện đột ngột, kéo dài từ 1-5 phút và có thể xảy ra nhiều lần trong ngày, đặc biệt khi căng thẳng hoặc vào ban đêm.

Riêng các trường hợp chị em chịu nhiều áp lực và căng thẳng thì tình trạng  có thể xuất hiện hơn 20 lần mỗi ngày. Sau mỗi lần như vậy cơ thể phụ nữ sẽ cảm thấy ớn lạnh, toát mồ hôi, tim đập nhanh, chân tay bủn rủn, mệt mỏi và cáu gắt.

Hơn 80% phụ nữ bị bốc hỏa (HF) trong thời kỳ mãn kinh. (1) Tuy nhiên, những triệu chứng của hiện tượng này thường bị bỏ qua. Tình trạng này  cũng có thể xuất hiện ở nam giới, dù ít phổ biến hơn. Hiện tượng này thường liên quan đến sự suy giảm testosterone.

Bốc hỏa có phải bệnh không?

Bốc hỏa không phải là bệnh, mà là một triệu chứng xuất hiện khi cơ thể có biến động về nội tiết tố. Ở phụ nữ, hiện tượng này thường xảy ra trong giai đoạn tiền mãn kinh – mãn kinh do nồng độ estrogen giảm mạnh.

Mặc dù không phải bệnh lý nguy hiểm, nhưng nó có thể gây khó chịu, ảnh hưởng đến giấc ngủ, tinh thần và chất lượng cuộc sống. Phụ nữ bị bốc hỏa dai dẳng có nguy cơ làm thay đổi các chỉ số sinh học trong máu, ảnh hưởng đến cơ chế bệnh sinh của chứng bệnh Alzheimer, nguy cơ bệnh tim và đột quỵ từ 50-80%. (2)

Nguyên nhân gây bốc hỏa

Theo các nhà khoa học Mỹ, nguyên nhân sâu xa của tình trạng bốc hỏa ở phụ nữ giai đoạn tiền mãn kinh là do sự suy giảm hoạt động của hệ trục Não bộ – Tuyến yên – Buồng trứng, làm mất cân bằng bộ ba nội tiết tố gồm Estrogen, Progesterone, Testosterone. Đây là bộ ba nội tiết tố quan trọng, đóng vai trò quyết định trong sức khỏe, sinh lý và nhan sắc của nữ giới.

Khi phụ nữ bước vào giai đoạn tiền mãn kinh – mãn kinh, cơ thể giảm sản sinh Estrogen, từ đó gây mất cân bằng nội tiết tố nữ. Tình trạng này là  phản ứng của cơ thể cho thấy nội tiết tố nữ đang bị xáo trộn và não bộ bị ảnh hưởng trong việc truyền tín hiệu, gây ra rối loạn vận mạch và cơ thể phản ứng bằng cách tăng tiết mồ hôi để làm dịu đi cơn bốc hỏa.

Bên cạnh đó, hiện tượng này còn do ảnh hưởng từ lối sống, áp lực công việc, ngủ không đủ giấc, ăn uống không khoa học, căng thẳng, áp lực công việc và tài chính… Việc sử dụng các loại thuốc như chống loãng xương, thuốc chống trầm cảm và một số loại thuốc điều trị bệnh lý mạn tính… cũng có thể gây ra tác dụng phụ gây ra triệu chứng.

Phụ nữ dễ mệt mỏi và cáu gắt

Triệu chứng thường gặp

Theo nghiên cứu cho thấy, chứng bốc hỏa của phụ nữ xảy ra ở giai đoạn tiền mãn kinh và kéo dài sau 5 năm khi phụ nữ đã mãn kinh. Cứ 4 người thì có đến 3 người sống chung với triệu chứng này,  diễn ra ròng rã kéo dài vài năm thậm chí hàng chục năm. Nhiều phụ nữ còn xuất hiện triệu chứng từ  rất sớm, ngay khi ở độ tuổi 35. (3)

Một số triệu chứng thường gặp là:

• Cảm giác nóng bừng đột ngột lan từ ngực – cổ – mặt.
• Tim đập nhanh hơn bình thường.
• Thân nhiệt tăng cao, bứt rứt, khó chịu.
• Đổ mồ hôi nhiều, nhất là về đêm; sau cơn có thể cảm thấy lạnh run do mất nhiệt.
• Gián đoạn giấc ngủ, dễ thức giấc giữa đêm do cơn nóng bừng.

Tuy nhiên trên thực tế, tùy vào cơ thể của mỗi người mà các dấu hiệu và thời gian kéo dài của chứng này  sẽ khác nhau.

Cơn bốc hỏa kéo dài bao lâu?

Các nghiên cứu hiện đại được công bố trên tạp chí JAMA Internal Medicine cho thấy chứng bốc hỏa có thể kéo dài tới 14 năm. (4) Hiện tượng này bắt đầu càng sớm thì phụ nữ càng có nguy cơ phải chịu đựng lâu hơn.

Ở những phụ nữ gặp phải triệu chứng này trước khi mãn kinh, các cơn bốc hỏa có khả năng kéo dài nhiều năm sau mãn kinh, lâu hơn so với những phụ nữ chỉ bắt đầu có triệu chứng này khi kinh nguyệt đã ngừng.

Việc xuất hiện các triệu chứng sớm trong giai đoạn chuyển tiếp báo hiệu những triệu chứng không tốt trong thời kỳ mãn kinh. Theo đó, phụ nữ bắt đầu có hiện tượng  khi vẫn còn kinh nguyệt đều đặn hoặc đang trong giai đoạn tiền mãn kinh sớm và kéo dài tình trạng này trong thời gian trung bình là 11,8 năm.

Cách giảm cơn bốc hỏa hiệu quả

Để cải thiện nhanh triệu chứng này ở tiền mãn kinh, chị em có thể tham khảo một số phương pháp cải thiện sau đây:

1. Mặc đồ thoáng mát

Đây là một trong những cách đơn giản nhưng mang lại hiệu quả tức thì, giúp giảm cảm giác khó chịu. Nên chọn trang phục rộng rãi, ưu tiên chất liệu thoáng mát và thấm hút tốt như cotton, linen hoặc vải tre, cơ thể dễ thoát nhiệt hơn, hạn chế tình trạng nóng bừng và đổ mồ hôi.

Mặc quần áo rộng giúp da “thở” tốt hơn, giảm cảm giác bí bách.

2. Sử dụng các sản phẩm hỗ trợ

Bằng nghiên cứu sinh học phân tử, các nhà khoa học Mỹ đã chiết xuất và ứng dụng thành công tinh chất Lepidium Meyenii, có tác động tích cực lên hệ thần kinh trung ương, giúp cân chỉnh toàn bộ nội tiết tố nữ, cải thiện các bất ổn của thời kỳ tiền mãn kinh và mãn kinh như: giảm ham muốn, khô âm đạo, đổ mồ hôi đêm, cáu gắt, mất ngủ, trầm cảm…

Ngoài ra, còn có tinh chất P. Leucotomos được chứng minh có công dụng bảo vệ và tái tạo cấu trúc nền của da, làm chậm quá trình lão hóa, giúp da luôn săn chắc và mềm mịn.

3. Hạn chế đồ uống và thực phẩm kích thích

Với phụ nữ tiền mãn kinh – mãn kinh, nội tiết tố vốn đã dao động nên việc nạp các thực phẩm này càng dễ kích thích các cơn bốc hỏa xuất hiện thường xuyên hơn. (5) Việc giảm hoặc tránh các thực phẩm kích thích như caffeine, trà, rượu bia… sẽ giúp cơ thể giảm tác nhân kích thích hệ thần kinh giao cảm, làm giãn mạch… từ đó ổn định nhiệt độ tốt hơn, cải thiện giấc ngủ và hạn chế cảm giác khó chịu.

4. Duy trì tập thể dục nhẹ nhàng

Các hoạt động như đi bộ, yoga, đạp xe chậm, bơi lội… có thể giúp cải thiện lưu thông máu, ổn định thân nhiệt và hỗ trợ cân bằng nội tiết tố. Tập luyện đều đặn ít nhất 5 ngày/ tuần cũng giúp giảm căng thẳng. Bên cạnh đó, vận động nhẹ nhàng còn cải thiện giấc ngủ, tăng sức bền và nâng cao tâm trạng, từ đó giúp cơ thể thích nghi tốt hơn với những thay đổi trong giai đoạn tiền mãn kinh – mãn kinh.

5. Kiểm soát cân nặng

Phụ nữ bước vào thời kỳ tiền mãn kinh – mãn kinh thường khó ổn định cân nặng, do nội tiết tố thay đổi và nhiều yếu tố khác chi phối. Vì vậy, cần cố gắng kiểm soát cân nặng.

Phụ nữ thừa cân còn liên quan đến tình trạng rối loạn nội tiết và tăng viêm trong cơ thể. Duy trì cân nặng phù hợp thông qua chế độ ăn lành mạnh là cách khắc phục và phòng tránh hiệu quả.

Theo đó, chị em nên bổ sung nhiều rau xanh, trái cây tươi, Omega 3, Omega 6 và các thực phẩm giàu nội tiết tố Estrogen thực vật như đậu nành, đậu phụ, ngũ cốc, hạt mè, bông cải xanh… Hạn chế ăn các món nhiều dầu mỡ, cay nóng và đồ uống có cồn hoặc chất gây nghiện như caffeine.

Tăng cường rau xanh, trái cây cũng là cách giúp cơ thể chuyển hóa tốt và hỗ trợ cải thiện cân nặng.

6. Bổ sung estrogen thực vật

Các hợp chất này có cấu trúc tương tự estrogen nội sinh, nhờ đó có thể gắn vào thụ thể estrogen trong cơ thể và hỗ trợ cân bằng nội tiết tố một cách nhẹ nhàng. Phytoestrogen thường có nhiều trong đậu nành, hạt lanh, mè, các loại đậu… có thể hỗ trợ giảm triệu chứng, cải thiện khô hạn. Tuy nhiên, hiệu quả tùy thuộc vào cơ địa mỗi người và nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng để đạt kết quả tốt nhất.

Bốc hỏa cũng như nhiều triệu chứng khác của tuổi tiền mãn kinh – mãn kinh có nguyên nhân gốc là do hệ trục Não bộ – Tuyến yên – Buồng trứng suy yếu, khiến bộ ba nội tiết tố quan trọng của cơ thể người phụ nữ (Estrogen, Progesterone, Testosterone) bị xáo trộn, ảnh hưởng đến mọi hoạt động của cơ thể khiến sức khỏe, sắc đẹp và sinh lý nữ “xuống cấp” trầm trọng. Do đó phụ nữ nên chăm sóc và duy trì sự ổn định của hệ trục vàng này.