Hiểu đúng: Dậy thì sớm có mãn kinh sớm không?

Mối liên hệ giữa dậy thì sớm và mãn kinh sớm

Nếu dậy thì là thời điểm đánh dấu “guồng máy sinh sản” của phụ nữ bắt đầu hoạt động, thì mãn kinh là thời điểm báo hiệu sự ngưng hoạt động hoàn toàn của guồng máy này. Trong khi đó, thời điểm bắt đầu dậy thì được tính bằng lần rụng trứng đầu tiên (kỳ kinh nguyệt đầu tiên), còn thời điểm chính thức mãn kinh là sau 12 tháng kể từ lần rụng trứng cuối cùng (kỳ kinh nguyệt cuối cùng). Đó là lý do giải thích vì sao nhiều người thắc mắc “dậy thì sớm có mãn kinh sớm không?”.

Dậy thì sớm có mãn kinh sớm không?

Dậy thì sớm có mãn kinh sớm không? Trong thực tế, điều này có thể xảy ra, nhưng không phải ai dậy thì sớm cũng bị mãn kinh sớm.

Dậy thì sớm có thể dẫn đến mãn kinh sớm nhưng không đúng với tất cả các trường hợp

Chị em dậy thì sớm (thường trước 8 tuổi) có nguy cơ mãn kinh sớm hơn (khoảng vài năm) so với những người bắt đầu có kinh nguyệt nguyệt muộn. Tuy nhiên, điều này không đúng với tất cả trường hợp, bởi vì mãn kinh sớm hay muộn phụ thuộc vào chức năng buồng trứng và số lượng trứng của mỗi chị em. Chưa kể, mãn kinh sớm còn đến từ nhiều yếu tố chủ quan khác (dinh dưỡng, tâm lý, môi trường…). Vì vậy, dù dậy thì đúng tuổi, nhưng nhiều chị em vẫn phải bước vào thời kỳ mãn kinh sớm (trước 40-45 tuổi).

Các yếu tố làm tăng thêm rủi ro mãn kinh sớm cho người dậy thì sớm

Một số nghiên cứu do Đại học Queensland và Hiệp hội Mãn kinh Quốc tế thực hiện đã chỉ ra rằng, dậy thì sớm, kết hợp với các yếu tố như: hút thuốc, chỉ số khối cơ thể (BMI) thấp… làm tăng nguy cơ mãn kinh sớm. Bên cạnh đó, việc tiếp xúc với một số hóa chất trong môi trường có thể ảnh hưởng đến thời điểm dậy thì và mãn kinh, bao gồm BPA (Bisphenol A) được tìm thấy trong một số loại nhựa và hộp đựng thực phẩm, và Phthalates được sử dụng trong mỹ phẩm và xà phòng. Tiếp xúc sớm với những hóa chất này có thể dẫn đến dậy thì sớm và cũng có thể đẩy nhanh quá trình rụng trứng ở buồng trứng, gây ra tình trạng mãn kinh sớm. Một số nghiên cứu cho thấy, phụ nữ tiếp xúc nhiều với các hóa chất này có xu hướng mãn kinh sớm hơn từ 2-4 năm so với những người ít tiếp xúc. (1)

Ngoài ra, mãn kinh sớm còn liên quan đến di truyền, sức khỏe tổng thể, thói quen sinh hoạt, chế độ dinh dưỡng, tâm lý, can thiệp y tế… Vậy nên, đáp án cho câu hỏi “dậy thì sớm có mãn kinh sớm không?” đó là tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể.

Dậy thì sớm ảnh hưởng gì đến sức khỏe chị em về sau?

Bé gái dậy thì vào độ tuổi khoảng từ 8-12 được cho là bình thường. Theo đó, nếu kỳ kinh nguyệt đầu tiên xuất hiện trước 8 tuổi có thể bé gái bị dậy thì sớm. Dậy thì sớm không chỉ ảnh hưởng xấu đến chức năng sinh sản, mà còn tác động tiêu cực đến sức khỏe của phụ nữ về sau.

• Sức khỏe sinh sản

Dậy thì bắt đầu sớm có thể khiến chu kỳ kinh nguyệt diễn ra không đều đặn, đồng thời làm tăng nguy cơ mắc các bệnh như: hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS), lạc nội mạc tử cung… Chưa kể, dậy thì sớm thường dẫn đến quan hệ tình dục sớm. Điều này làm tăng tỷ lệ mang thai ngoài ý muốn và các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STI – Sexually Transmitted Infections), từ đó gia tăng nguy cơ mắc các bệnh mạn tính, mãn kinh sớm và thậm chí là vô sinh.

• Tâm lý và cảm xúc

Vì kinh nguyệt xuất hiện khi các bé ở độ tuổi quá nhỏ, nên cảm giác lo lắng và hoảng sợ là điều không thể tránh khỏi. Đặc biệt, dậy thì sớm khiến thể chất trẻ phát triển hơn so với bạn bè cùng trang lứa, đẩy nhiều bé gái rơi vào hàng loạt các vấn đề về tâm lý – xã hội đáng quan ngại, bao gồm: lo âu, trầm cảm, lạm dụng chất kích thích, chứng ăn vô độ, bắt nạt học đường và hành vi tự tử trong thời niên thiếu.

Dậy thì sớm có thể khiến bé gái rơi vào trạng thái lo âu, trầm cảm và nhiều thách thức xã hội khác

• Nguy cơ mắc các bệnh ung thư

Tuổi dậy thì đến sớm cũng liên quan đến nguy cơ mắc ung thư cao hơn ở nữ giới. Trong đó, nguy cơ mắc ung thư vú cao hơn 19%, ung thư nội mạc tử cung cao hơn 40% và ung thư buồng trứng cao hơn 17%. (2)

• Các vấn đề về tim mạch

Bé gái dậy thì sớm có nguy cơ bị béo phì, kháng insulin và tăng cholesterol trong máu cao hơn ở tuổi trưởng thành. Những tình trạng này là yếu tố trực tiếp làm tăng tỷ lệ mắc bệnh cao huyết áp, tiểu đường và bệnh tim mạch ở phụ nữ.

Có thể thấy, dậy thì sớm ảnh hưởng nghiêm trọng đến cả về thể chất lẫn tinh thần của chị em phụ nữ. Do đó, việc giáo dục và trang bị cho bé gái những kiến thức về sức khỏe sinh sản, chu kỳ kinh nguyệt, sức khỏe tinh thần và thể chất sẽ giúp giảm bớt các tác động xấu từ việc dậy thì sớm đến sự phát triển toàn diện về lâu dài.

Có thể phòng ngừa mãn kinh sớm nếu từng dậy thì sớm không?

Mãn kinh sớm vì dậy thì sớm hay bất kỳ nguyên nhân nào cũng không thể phòng ngừa. Tuy nhiên, chị em có thể áp dụng một số biện pháp dưới đây để kiểm soát các triệu chứng mãn kinh, đồng thời làm chậm quá trình mãn kinh:

• Ăn uống cân bằng và đầy đủ chất dinh dưỡng với thực đơn đa dạng và phong phú.
• Tập thể dục điều độ với bài tập phù hợp như: đi bộ, bơi lội, yoga, đạp xe…
• Hạn chế sử dụng chất kích thích (cà phê, rượu, bia… ) và không hút thuốc lá.
• Duy trì cân nặng khỏe mạnh với chỉ số BMI lý tưởng ở mức 18,5 đến 22,9.

Song song đó, khi đủ 18 tuổi, các bạn gái dậy thì sớm có thể bổ sung thêm dưỡng chất hỗ trợ điều hòa nội tiết tố như Lepidium Meyenii và P. Leucotomos. Tác động hiệp đồng của bộ đôi tinh chất Lepidium Meyenii và P. Leucotomos không chỉ giúp thúc đẩy hoạt động của hệ trục Não bộ – Tuyến yên – Buồng trứng, từ đó cân bằng và ổn định các nội tiết tố nữ quan trọng (Estrogen, Progesterone và Testosterone), mà còn tăng cường chống nắng từ bên trong, bảo vệ cấu trúc nền của làn da trước tác động của tia cực tím. Nhờ vậy, bổ sung hai dưỡng chất thiên nhiên chuyên biệt này sẽ hỗ trợ cải thiện chức năng sinh lý nữ, kéo dài thời gian “xuân xanh” và gìn giữ sức khỏe cũng như sắc đẹp lâu dài cho phái nữ.

Bố mẹ hãy luôn quan tâm và đồng hành cùng con để các triệu chứng dậy thì sớm diễn ra nhẹ nhàng với trẻ

Một điều quan trọng nữa là phụ huynh có trẻ dậy thì sớm nên chủ động đưa con đến gặp bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn và hướng dẫn cách chăm sóc sức khỏe. Đặc biệt, thông qua các bước kiểm tra, bác sĩ chuyên khoa sẽ chẩn đoán bé gái bị dậy thì sớm có dấu hiệu mãn kinh sớm hay không. Đây là cơ sở để xây dựng chiến lược phòng ngừa mãn kinh sớm hiệu quả, đảm bảo sức khỏe tổng thể và sức khỏe sinh sản khi bé gái dậy thì sớm bước vào độ tuổi trưởng thành.

Không phải ai bước vào tuổi dậy thì sớm cũng đến tuổi mãn kinh sớm. Chính vì vậy, chúng ta không thể khẳng định “dậy thì sớm có mãn kinh sớm không?”. Dẫu vậy, khi trẻ bị dậy thì sớm sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe và chức năng sinh lý về sau. Bởi vậy, bố mẹ hãy luôn đồng hành cùng con để con đón nhận tuổi dậy thì sớm an toàn và nhẹ nhàng.