Các bệnh phụ khoa tuổi mãn kinh thường gặp

Vì sao mãn kinh làm tăng nguy cơ bệnh phụ khoa?

Mãn kinh làm tăng nguy cơ bệnh phụ khoa chủ yếu do sự suy giảm mạnh mẽ của estrogen – hormone giữ vai trò then chốt trong việc duy trì cấu trúc và chức năng của hệ sinh dục nữ. Khi estrogen giảm, niêm mạc âm đạo trở nên mỏng, khô và kém đàn hồi, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn, nấm và các tác nhân gây viêm xâm nhập. Đồng thời, môi trường pH âm đạo mất cân bằng làm suy giảm hệ vi khuẩn có lợi, khiến khả năng tự bảo vệ của cơ quan sinh dục giảm rõ rệt.

Bên cạnh đó, quá trình lão hóa tự nhiên ở tuổi mãn kinh còn làm suy yếu hệ miễn dịch, giảm khả năng phục hồi mô tổn thương và làm chậm quá trình lành viêm. Các thay đổi này không chỉ làm tăng nguy cơ mắc bệnh phụ khoa mà còn khiến bệnh dễ kéo dài, tái phát và khó điều trị hơn nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời. (1)

Nội tiết suy giảm là nguyên nhân chính dẫn đến các bệnh lý phụ khoa sau mãn kinh

Các bệnh phụ khoa tuổi mãn kinh thường gặp

Một số bệnh phụ khoa tuổi mãn kinh thường tiến triển âm thầm và dễ nhầm lẫn với lão hóa sinh lý. Nhận diện sớm các bệnh lý thường gặp giúp chị em chủ động thăm khám, điều trị kịp thời và bảo vệ chất lượng sống lâu dài.

1. Viêm âm đạo và viêm teo âm đạo

Suy giảm estrogen làm niêm mạc âm đạo mỏng, khô, giảm đàn hồi và giảm tiết dịch. Hệ vi khuẩn có lợi suy yếu khiến pH âm đạo mất cân bằng, tạo điều kiện cho vi khuẩn và nấm phát triển. Phụ nữ có thể bị khô rát, ngứa, đau khi quan hệ, khí hư bất thường. Viêm teo âm đạo nếu kéo dài dễ gây viêm tái phát và ảnh hưởng sinh hoạt hằng ngày. (2)

2. Sa sinh dục

Sa sinh dục bao gồm sa tử cung, sa bàng quang hoặc trực tràng, thường gặp sau mãn kinh do suy yếu mô liên kết và cơ sàn chậu. Tình trạng này khiến người bệnh có cảm giác nặng vùng chậu, tiểu khó, tiểu không kiểm soát hoặc đau khi vận động. Nếu không can thiệp sớm, sa sinh dục có thể tiến triển nặng, ảnh hưởng sinh hoạt và tâm lý.

3. U xơ tử cung và polyp tử cung

Mặc dù u xơ tử cung thường hình thành từ giai đoạn sinh sản, nhiều trường hợp vẫn tồn tại hoặc được phát hiện ở tuổi mãn kinh. Polyp tử cung cũng có thể gặp do rối loạn nội tiết kéo dài. Các bệnh lý này có thể gây đau bụng dưới, ra huyết âm đạo bất thường sau mãn kinh và cần được theo dõi để loại trừ nguy cơ tiến triển thành u ác tính.

4. Ung thư cổ tử cung và ung thư tử cung

Ung thư cổ tử cung và ung thư tử cung là các bệnh phụ khoa tuổi mãn kinh tiến triển âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng từ sớm. Dấu hiệu cảnh báo phổ biến là ra huyết âm đạo bất thường, đau vùng chậu kéo dài. Tầm soát định kỳ giúp phát hiện sớm và tăng cường hiệu quả điều trị.

5. Ngứa âm hộ và các vấn đề da liễu phụ khoa

Phụ nữ tuổi mãn kinh dễ bị ngứa, kích ứng, viêm da tiếp xúc hoặc các bệnh da liễu mạn tính do sự thay đổi nội tiết làm da vùng âm hộ mỏng, khô, sau đó mất đi các dịch tiết âm đạo và hệ vi khuẩn bình thường. Bên cạnh đó, vùng da này dễ bị tổn thương do ma sát hoặc các chất kích thích hóa học và vi khuẩn phát triển quá mức nếu bị kích ứng.

6. Viêm đường tiết niệu tái phát

Niêm mạc đường tiết niệu cũng chịu ảnh hưởng trực tiếp của estrogen. Khi hormone này suy giảm, hàng rào bảo vệ tự nhiên yếu đi, vi khuẩn dễ xâm nhập gây viêm bàng quang, viêm niệu đạo tái phát. Người bệnh thường tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu nhiều lần, ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt và giấc ngủ.

7. Ung thư vú

Nguy cơ ung thư vú tăng theo tuổi, đặc biệt ở phụ nữ sau mãn kinh do tác động tích lũy của nội tiết và các yếu tố chuyển hóa. Bệnh có thể biểu hiện bằng khối u ở vú, thay đổi da vú, núm vú hoặc đau tức kéo dài. Phụ nữ sau mãn kinh nên khám phụ khoa định kỳ kết hợp tầm soát ung thư theo khuyến cáo sẽ giúp phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm.

Những bệnh lý khác ở giai đoạn tiền mãn kinh/mãn kinh

Giai đoạn tiền mãn kinh, mãn kinh không chỉ tác động đến hệ sinh dục mà còn ảnh hưởng sâu rộng đến nhiều cơ quan trong cơ thể. Suy giảm estrogen kéo dài làm thay đổi chuyển hóa, miễn dịch và chức năng thần kinh, làm gia tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý toàn thân.

1. Bệnh tim mạch

Estrogen có vai trò bảo vệ thành mạch và điều hòa cholesterol. Khi estrogen suy giảm sẽ làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch, cao huyết áp và bệnh mạch vành. Phụ nữ tiền mãn kinh, mãn kinh dễ gặp tình trạng rối loạn lipid máu, tăng cholesterol xấu, làm gia tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ nếu không kiểm soát tốt.

2. Loãng xương

Loãng xương là một trong những bệnh lý phổ biến nhất ở phụ nữ sau mãn kinh. Estrogen giảm làm tốc độ tiêu xương diễn ra nhanh hơn quá trình tạo xương, khiến mật độ xương suy giảm nhanh chóng. Hệ quả là xương trở nên giòn, dễ gãy, đặc biệt tại cột sống, cổ xương đùi và cổ tay. Loãng xương thường tiến triển âm thầm và chỉ được phát hiện khi thăm khám hoặc đã xảy ra biến chứng gãy xương.

3. Rối loạn chuyển hóa

Rối loạn chuyển hóa bao gồm tiểu đường tuýp 2, mỡ máu cao và béo phì có xu hướng gia tăng mạnh trong giai đoạn này. Sự thay đổi nội tiết khiến phân bố mỡ trong cơ thể thay đổi, tích tụ nhiều ở vùng bụng. Đồng thời, độ nhạy insulin giảm làm tăng nguy cơ tăng đường huyết. Những rối loạn này không chỉ ảnh hưởng vóc dáng mà còn làm tăng nguy cơ tim mạch và các biến chứng mạn tính khác.

4. Rối loạn tâm thần và thần kinh

Tiền mãn kinh, mãn kinh thường đi kèm các biểu hiện như lo âu, trầm cảm, dễ cáu gắt, suy giảm trí nhớ và rối loạn giấc ngủ. Estrogen có vai trò điều hòa chất dẫn truyền thần kinh, khi estrogen suy giảm sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tâm trạng và chức năng nhận thức. Nếu không được quan tâm đúng mức, các rối loạn này có thể kéo dài và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng sống.

5. Bệnh về da và tóc

Sự suy giảm nội tiết làm giảm khả năng giữ ẩm và tái tạo của da, khiến da khô, nhăn, kém đàn hồi và dễ sạm màu. Tóc cũng trở nên mỏng, khô xơ, dễ gãy rụng hơn. Nhiều phụ nữ nhận thấy tóc rụng nhiều và mọc chậm, ảnh hưởng không nhỏ đến tâm lý và sự tự tin.

6. Các bệnh mạn tính khác

Ở giai đoạn này, nhiều bệnh mạn tính có xu hướng khởi phát hoặc tiến triển nặng hơn như rối loạn tuyến giáp, bệnh tiêu hóa, bệnh hô hấp và các vấn đề về phổi. Sự suy giảm miễn dịch liên quan đến tuổi tác và nội tiết khiến cơ thể dễ bị viêm nhiễm kéo dài, khả năng hồi phục kém hơn so với giai đoạn trước.

Phụ nữ tuổi mãn kinh nên kiểm tra sức khỏe định kỳ để phòng ngừa các bệnh lý toàn thân

Cách điều trị bệnh phụ khoa tuổi mãn kinh

Một số phương pháp điều trị và cải thiện bệnh phụ khoa tuổi mãn kinh thường được áp dụng:

• Thăm khám và chẩn đoán chuyên khoa định kỳ: Phụ nữ mãn kinh cần khám phụ khoa đều đặn để phát hiện sớm viêm nhiễm, tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư phụ khoa, từ đó có hướng xử trí kịp thời.
• Điều trị nội khoa theo chỉ định bác sĩ: Tùy bệnh lý cụ thể, bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng viêm, kháng nấm, kháng khuẩn hoặc liệu pháp nội tiết tại chỗ nhằm cải thiện khô teo âm đạo và phục hồi niêm mạc.
• Can thiệp ngoại khoa khi cần thiết: Với các trường hợp sa sinh dục nặng, u xơ, polyp hoặc ung thư phụ khoa, phẫu thuật hoặc các phương pháp can thiệp chuyên sâu có thể được cân nhắc.
• Chăm sóc và vệ sinh vùng kín đúng cách: Sử dụng sản phẩm dịu nhẹ, tránh thụt rửa sâu và duy trì môi trường âm đạo cân bằng giúp hạn chế viêm tái phát.
• Điều chỉnh lối sống và dinh dưỡng: Duy trì cân nặng hợp lý, ăn uống đa dạng dinh dưỡng, tập luyện đều đặn và kiểm soát stress góp phần hỗ trợ điều trị và phòng ngừa bệnh tiến triển.
• Theo dõi lâu dài và tái khám đúng hẹn: Tuân thủ phác đồ điều trị và theo dõi định kỳ giúp kiểm soát bệnh hiệu quả, giảm nguy cơ tái phát và biến chứng.

>>> Xem thêm: Lý do phụ nữ mãn kinh cần bổ sung vitamin D đều đặn?

Chăm sóc và phòng ngừa bệnh phụ khoa ở phụ nữ mãn kinh

Bên cạnh việc điều trị, phụ nữ mãn kinh cũng nên biết cách chăm sóc và phòng ngừa các bệnh phụ khoa:

• Khám phụ khoa định kỳ: Tất cả phụ nữ nên duy trì khám phụ khoa và tầm soát ung thư cổ tử cung, tử cung, ung thư vú theo khuyến cáo giúp phát hiện sớm bất thường và can thiệp kịp thời.
• Vệ sinh vùng kín đúng cách: Sử dụng dung dịch vệ sinh dịu nhẹ, độ pH phù hợp, tránh thụt rửa sâu và không lạm dụng sản phẩm có tính sát khuẩn mạnh để bảo vệ hệ vi khuẩn có lợi.
• Giữ vùng kín khô thoáng: Lựa chọn đồ lót thoáng khí, thay quần áo khi ẩm ướt nhằm hạn chế viêm nhiễm và kích ứng âm hộ.
• Chế độ dinh dưỡng khoa học: Tăng cường thực phẩm giàu phytoestrogen, canxi, vitamin D và chất chống oxy hóa giúp hỗ trợ nội tiết, tăng sức đề kháng và bảo vệ niêm mạc sinh dục.
• Duy trì lối sống lành mạnh: Tập luyện đều đặn, ngủ đủ giấc, hạn chế stress và tránh thuốc lá, rượu bia giúp giảm nguy cơ viêm nhiễm và rối loạn nội tiết.
• Theo dõi các dấu hiệu bất thường: Nếu phụ nữ có các dấu hiệu như ra huyết âm đạo sau mãn kinh, ngứa rát kéo dài, khí hư bất thường,… nên khám chuyên khoa để được chẩn đoán chính xác.

Duy trì lối sống khoa học là cách phòng ngừa các bệnh phụ khoa tuổi mãn kinh hiệu quả nhất

Nhờ những tiến bộ của sinh học phân tử, các nhà khoa học Mỹ đã phát hiện sự kết hợp giá trị giữa hai tinh chất thiên nhiên Lepidium Meyenii và P. Leucotomos có khả năng tác động trực tiếp lên “hệ trục vàng” Não bộ – Tuyến yên – Buồng trứng, từ đó hỗ trợ cải thiện các rối loạn thường gặp ở phụ nữ sau mãn kinh.

Lepidium Meyenii giúp thúc đẩy hoạt động điều hòa nội tiết, hỗ trợ cơ thể tự tổng hợp đầy đủ và cân đối ba hormone chủ chốt gồm estrogen, progesterone và testosterone theo đúng nhu cầu sinh lý, góp phần tăng cường sức khỏe tổng thể và làm dịu các triệu chứng khó chịu của mãn kinh. Trong khi đó, P. Leucotomos có vai trò bảo vệ da từ bên trong, hạn chế tác động của các enzyme phá hủy cấu trúc nền, qua đó hỗ trợ phục hồi độ săn chắc, cải thiện sạm nám, chảy xệ và làm chậm quá trình lão hóa da.

Có thể thấy, giai đoạn tiền mãn kinh, mãn kinh không chỉ mang đến những thay đổi sinh lý tự nhiên mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe nếu không được quan tâm đúng mức. Chủ động nhận diện sớm các bệnh phụ khoa tuổi mãn kinh, thăm khám định kỳ, kết hợp chăm sóc nội tiết và lối sống khoa học sẽ giúp phụ nữ vượt qua giai đoạn này nhẹ nhàng, duy trì sức khỏe, nhan sắc và chất lượng cuộc sống lâu dài.