Mãn kinh và ù tai: Tại sao xảy ra và xử lý thế nào?

Mối liên hệ giữa mãn kinh và ù tai

Mối liên hệ giữa mãn kinh và ù tai chủ yếu bắt nguồn từ sự suy giảm và mất cân bằng nội tiết tố estrogen. Estrogen được chứng minh đóng vai trò trong sự phát triển và duy trì các đường dẫn truyền thính giác trong não. Sự suy giảm nồng độ estrogen trong thời kỳ mãn kinh có thể góp phần gây ra chứng ù tai. Ngoài ra, một số nghiên cứu đã phát hiện ra rằng, phụ nữ bị ù tai có nồng độ estrogen thấp hơn so với những người không bị ù tai. Điều này cho thấy estrogen có thể đóng vai trò bảo vệ chống lại chứng ù tai.

Bên cạnh đó, estrogen còn ảnh hưởng đến quá trình dẫn truyền xung thần kinh. Thiếu hụt hormone này có thể làm rối loạn hoạt động của dây thần kinh thính giác, gây ra hiện tượng nghe tiếng vo ve, ù ù hoặc tiếng rít trong tai dù không có âm thanh bên ngoài. Ngoài yếu tố nội tiết, phụ nữ mãn kinh thường gặp căng thẳng, rối loạn giấc ngủ, lo âu và tăng nguy cơ tăng huyết áp, đây đều là những yếu tố có thể làm triệu chứng ù tai trở nên rõ rệt và kéo dài hơn. (1)

Nguyên nhân gây ù tai ở phụ nữ mãn kinh

Chứng ù tai ảnh hưởng đến 14% người ở độ tuổi trung niên và 24% người lớn tuổi, mức độ nghiêm trọng có thể từ khó chịu nhẹ đến thực sự gây ảnh hưởng đến cuộc sống. (2) Ù tai ở phụ nữ mãn kinh thường không xuất hiện đơn lẻ mà là hệ quả của nhiều yếu tố sinh lý và bệnh lý:

• Suy giảm nội tiết tố estrogen: Như đã đề cập, khi bước vào giai đoạn mãn kinh, nồng độ estrogen giảm mạnh làm ảnh hưởng đến chức năng bảo vệ mạch máu và thần kinh thính giác. Sự thay đổi này có thể làm giảm lưu lượng máu nuôi tai trong, khiến các tế bào thính giác nhạy cảm hơn và dễ phát sinh cảm giác ù tai.
• Rối loạn tuần hoàn máu: Phụ nữ mãn kinh có nguy cơ cao gặp tăng huyết áp, xơ vữa động mạch hoặc rối loạn lipid máu. Những yếu tố này làm cản trở dòng máu lên não và tai, từ đó gây ra tiếng ù hoặc tiếng vo ve kéo dài.
• Căng thẳng tâm lý và rối loạn giấc ngủ: Lo âu, stress kéo dài và mất ngủ thường gặp trong thời kỳ mãn kinh có thể kích hoạt hệ thần kinh giao cảm, làm cảm giác ù tai tăng rõ rệt hơn, đặc biệt vào ban đêm.
• Thính giác suy giảm do lão hóa: Tuổi tác khiến các tế bào lông trong tai trong suy giảm chức năng, làm giảm khả năng tiếp nhận và xử lý âm thanh, dễ gây ù tai kèm giảm thính lực.
• Bệnh lý nền và tác dụng phụ của thuốc: Các bệnh như tiểu đường, rối loạn tiền đình, thiếu máu hoặc sử dụng thuốc điều trị tim mạch, thần kinh kéo dài cũng có thể góp phần gây ù tai ở phụ nữ mãn kinh.

Ngoài suy giảm nội tiết tố, ù tai ở phụ nữ mãn kinh có thể do nhiều yếu tố khác góp phần

Khi nào ù tai là dấu hiệu bất thường?

Hiệp hội Ù tai Mỹ (American Tinnitus Association) khuyến cáo, nếu bạn bị ù tai kéo dài một tuần trở lên, gây ảnh hưởng đáng kể đến giấc ngủ, tâm trạng hoặc khả năng thực hiện các hoạt động hằng ngày, bạn nên đi khám càng sớm càng tốt. Đặc biệt, nếu ù tai đi kèm các triệu chứng khác như chóng mặt, mệt mỏi, đau đầu, đau hàm hoặc đau cổ,…

Ngoài ra, ù tai xảy ra cùng lúc với giảm thính lực, cảm giác đau tai hoặc chảy dịch tai cần được thăm khám sớm để loại trừ viêm tai giữa, tổn thương tai trong hoặc xơ cứng tai. Trường hợp ù tai theo nhịp mạch, cảm nhận rõ tiếng đập theo nhịp tim có thể liên quan đến rối loạn mạch máu hoặc tăng huyết áp. Nếu ù tai chỉ xuất hiện ở một bên tai, đi kèm yếu liệt, méo miệng, nói khó hoặc rối loạn thị giác, đây là dấu hiệu nguy hiểm, cần đến cơ sở y tế ngay lập tức. (3)

>>> Xem thêm: Tại sao mãn kinh vẫn có khí hư?

Cách giảm ù tai ở phụ nữ mãn kinh

Khi đã hiểu mối liên hệ giữa mãn kinh và ù tai, chị em cần kết hợp đồng bộ nhiều giải pháp từ lối sống đến chăm sóc sức khỏe chuyên sâu để cải thiện tình trạng này.

• Ổn định nội tiết tố: Phụ nữ trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh nên duy trì chế độ dinh dưỡng cân bằng, tăng cường thực phẩm giàu phytoestrogen tự nhiên như đậu nành, hạt lanh, mè và các loại đậu để hỗ trợ điều hòa nội tiết.
• Cải thiện tuần hoàn máu: Lưu thông máu kém đến tai trong và não bộ có thể làm triệu chứng ù tai rõ rệt hơn. Chị em nên tập luyện đều đặn mỗi ngày các bài vận động nhẹ như đi bộ, yoga, thái cực quyền giúp tăng tưới máu, giảm áp lực thần kinh và cải thiện thính giác.
• Quản lý căng thẳng và giấc ngủ: Stress, lo âu và mất ngủ thường làm ù tai trầm trọng hơn. Phụ nữ mãn kinh nên duy trì lịch sinh hoạt ổn định, ngủ đủ giấc, kết hợp thiền, hít thở sâu hoặc thư giãn trước khi ngủ để làm dịu hệ thần kinh.
• Hạn chế các yếu tố kích thích: Cà phê, rượu bia, thuốc lá và môi trường tiếng ồn lớn có thể làm ù tai kéo dài. Hạn chế tiếp xúc với các yếu tố kích thích giúp tai trong bớt nhạy cảm và phục hồi tốt hơn.
• Theo dõi sức khỏe tổng thể: Kiểm soát huyết áp, mỡ máu, đường huyết và thăm khám tai mũi họng định kỳ giúp phát hiện sớm các nguyên nhân tiềm ẩn gây ù tai. Khi triệu chứng kéo dài hoặc nặng dần, cần chủ động trao đổi với bác sĩ để được tư vấn hướng can thiệp phù hợp.

Phụ nữ nên xây dựng lối sống khoa học khi bước vào giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh

Bên cạnh đó, phụ nữ có thể cân nhắc bổ sung các hoạt chất thiên nhiên như Lepidium Meyenii và P. Leucotomos. Những tinh chất này được ghi nhận có khả năng hỗ trợ điều hòa nội tiết thông qua việc kích thích cơ thể tự điều chỉnh và duy trì sự cân bằng của ba hormone quan trọng gồm estrogen, progesterone và testosterone. Nhờ vậy, chức năng sinh lý nữ được hỗ trợ tốt hơn, đồng thời góp phần làm dịu các biểu hiện thường gặp trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh như bốc hỏa, khô hạn âm đạo, giảm ham muốn, rối loạn giấc ngủ và thay đổi cảm xúc.

Mãn kinh và ù tai là hệ quả của nhiều thay đổi phức tạp trong cơ thể, đặc biệt liên quan đến rối loạn nội tiết và tuần hoàn thần kinh. Phụ nữ nên áp dụng các biện pháp điều chỉnh lối sống, dinh dưỡng phù hợp sẽ kiểm soát triệu chứng hiệu quả hơn, từ đó duy trì sức khỏe thính giác, tinh thần và chất lượng sống ổn định trong giai đoạn mãn kinh.