"Bắt mạch" toàn tập cơn giông bão tiền mãn kinh ở phụ nữ

(26/08/2019)
Tiền mãn kinh còn gọi là quá trình chuyển đổi của cơ thể dần dần sang mãn kinh, lúc này cơ thể có rất nhiều thay đổi, nội tiết tố giảm dần cho đến khi buồng trứng ngưng hoạt động. Lúc này, xuất hiện nhiều triệu chứng khó chịu về sức khỏe và sinh lý như: tính tình thay đổi, hay nóng nảy, bốc hỏa, rối loạn kinh nguyệt… đi kèm là sự xuống dốc của nhan sắc với biểu hiện là làn da khô sạm, xuất hiện nếp nhăn và thiếu sức sống.

Tiền mãn kinh là gì?

Tiền mãn kinh là giai đoạn hoạt động của buồng trứng bắt đầu suy giảm và có những triệu chứng lâm sàng trước khi chuyển sang giai đoạn mãn kinh hoàn toàn. Giai đoạn tiền mãn kinh của mỗi người là khác nhau, thường xảy ra trước vài năm giai đoạn mãn kinh và có khi kéo dài cả chục năm. Giai đoạn Tiền mãn kinh kết thúc khi người phụ nữ hoàn toàn không còn kinh trong vòng 12 tháng liên tục.

Khi nào phụ nữ "chạm ngõ" tiền mãn kinh?

Độ tuổi mãn kinh trung bình ở phụ nữ là khoảng 52 tuổi, tuy nhiên, các dấu hiệu của tuổi tiền mãn kinh có thể thay đổi tùy theo chủng tộc và có thể xảy ra ở những thời điểm khác nhau ở từng người. Có người đối mặt với những triệu chứng, bất ổn của tuổi tiền mãn kinh khi bước vào tuổi 40, nhưng có người lại sớm hơn ở tuổi 35.

Số liệu thống kê từ Hội Nội tiết Sinh sản và Vô sinh TP.HCM cho thấy, ngay từ tuổi 30, 35, có đến ¼ phụ nữ Việt Nam bắt đầu đối mặt với những biến động lớn về sức khỏe, sắc đẹp và đời sống “chăn gối”, là cột mốc mở đầu cho thời kỳ tiền mãn kinh- mãn kinh đầy sóng gió của phụ nữ. Điều đó đồng nghĩa người phụ nữ phải sống một cuộc sống kém chất lượng kéo dài hàng chục năm sau đó.

Vì vậy, phụ nữ nên lắng nghe cơ thể để sớm nhận diện các triệu chứng tiền mãn kinh - mãn kinh, thay vì chỉ căn cứ vào độ tuổi.

Triệu chứng tiền mãn kinh thường gặp 

Khi cơn bão tiền mãn kinh- mãn kinh ập đến, phụ nữ sẽ sớm bắt đầu đối mặt với những thay đổi xấu về cả 3 phương diện: sức khỏe, sắc đẹp và đời sống sinh lý như:

+ Rối loạn kinh nguyệt: Đây là triệu chứng dễ nhận thấy đầu tiên của thời kì tiền mãn kinh. Chu kỳ kinh nguyệt thường không đều, khó xác định được ngày rụng trứng. Kỳ kinh có thể đến sớm hoặc muộn, thời gian hành kinh ngắn hoặc dài, lượng máu có thể rất ít hoặc rất nhiều, thậm chí có thể mất kinh ở một vài chu kỳ.
 
Tên
 
Rối loạn kinh nguyệt là một triệu chứng của thời kỳ tiền mãn kinh
 
+ Bốc hỏa và mất ngủ: Đây là triệu chứng phổ biến của giai đoạn tiền mãn kinh. Cơn bốc hỏa thường có cảm giác nóng đột ngột ở mặt và phần trên của cơ thể, kèm theo là mặt ngực nóng bừng bừng, đổ nhiều mồ hôi vào ban đêm, tim đập nhanh, khi cơn bốc hỏa đi qua sẽ có cảm giác ớn lạnh. 
 
Theo nghiên cứu, có khoảng 2/3 phụ nữ trải qua hiện tượng này ở giai đoạn tiền mãn kinh. Đi kèm với hiện tượng bốc hỏa là mất ngủ, ngủ không ngon giấc, thường thức dậy nhiều lần trong đêm. Lý do là ở giai đoạn này nội tiết bị xáo trộn đồng thời những cơn bốc hỏa làm đổ mồ hôi khiến phụ nữ thức giấc. Tình trạng lo âu, trầm cảm cũng ảnh hưởng không nhỏ đến giấc ngủ.
 
+ Thay đổi tâm trạng: Theo nghiên cứu, có khoảng 23% phụ nữ tiền mãn kinh có dấu hiệu trầm cảm, thay đổi tâm trạng. Tính tình thay đổi thất thường, nóng giận vô cớ. Điều này xuất phát từ nguyên do nội tiết tố nữ bị xáo trộn, tình trạng thiếu ngủ thường xuyên làm tâm trạng rối loạn.
 
+ Vấn đề về âm đạo và đường tiết niệu: Nội tiết tố nữ suy giảm là nguyên nhân làm mất chất bôi trơn, thành âm đạo trở nên mỏng, khô, và dễ tổn thương khi quan hệ, dễ bị nhiễm khuẩn âm đạo. Nội tiết tố nữ giảm còn làm mô của âm đạo và niệu đạo bị mất tính đàn hồi, mót tiểu khẩn cấp, việc tiểu tiện không kiểm soát được khi ho hoặc cười nên rất dễ nhiễm trùng đường tiết niệu. 
 
+ Giảm khả năng sinh sản: Ở giai đoạn tiền mãn kinh, kinh nguyệt thường bị rối loạn, không đều, khó xác định thời gian rụng trứng vì vậy khả năng thụ thai giảm. Đồng thời, chất lượng trứng suy giảm và dự trữ buồng trứng không còn cũng là những yếu tố quyết định ảnh hưởng đến tỷ lệ thụ thai thành công.  Tuy nhiên, khi còn kinh thì vẫn còn hy vọng có con. 
 
+ Rối loạn chức năng tình dục: Ở giai đoạn tiền mãn kinh, âm đạo của phụ nữ có sự thay đổi đáng kể, cảm giác âm đạo bị co thắt, có nguy cơ bị rách và chảy máu trong quá trình thâm nhập khiến hoạt động tình dục đau đớn. Bên cạnh đó, nội tiết tố giảm khiến ham muốn tình dục cũng giảm theo và các mô âm đạo mất chất bôi trơn, độ đàn hồi kém, âm hộ bị teo… cản trở việc đạt cực khoái.
 
+ Loãng xương: Nội tiết tố nữ bị xáo trộn ảnh hưởng đến toàn bộ cơ thể, mật độ xương giảm gây ra nguy cơ loãng xương khiến xương giòn và dễ gãy.
 
+ Thay đổi nồng độ cholesterol: Việc nội tiết tố suy giảm có thể dẫn đến những thay đổi bất lợi về nồng độ cholesterol trong máu. Điều này làm tăng cholesterol xấu góp phần gia tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, cholesterol tốt thì giảm dần theo thời gian làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch.            

Triệu chứng tiền mãn kéo dài bao lâu?

 
Giai đoạn tiền mãn kinh là giai đoạn chuyển dần sang thời kỳ  mãn kinh, chấm dứt hoàn hoàn toàn thời kỳ kinh nguyệt, chấm dứt khả năng sinh nở ở người phụ nữ. Theo nghiên cứu, độ tuổi mãn kinh trung bình của người phụ nữ là 52, độ tuổi mãn kinh tự nhiên diễn ra từ 44 đến 53 tuổi. 
 
Tuy nhiên, cũng có trường hợp mãn kinh sớm từ 40-45 tuổi. Và trước thời điểm đó, những triệu chứng của tiền mãn kinh xuất hiện. Tùy theo cơ địa của mội người, triệu chứng tiền mãn kinh có thể xuất hiện và kết thúc vài ba năm trước khi mãn kinh hoàn toàn, nhưng cũng có người kéo dài 10 hoặc 15 năm. 

Chi tiết tham khảo tại:

Thời kỳ tiền mãn kinh kéo dài bao lâu?

Nguyên nhân gây ra các rối loạn thời kỳ tiền mãn kinh

+ Thay đổi nồng độ nội tiết tố nữ
 
Phụ nữ khi bước qua tuổi 30, nội tiết tố có sự thay đổi đáng kể. Nguyên nhân là do hoạt động của hệ trục vàng Não bộ -Tuyến yên - Buồng trứng suy giảm, không sản xuất đủ bộ ba nội tiết tố nữ là: estrogen, progesterone, testosterone để đáp ứng mọi hoạt động của cơ thể. Ở tuổi 40, khi bước qua giai đoạn tiền mãn kinh, chu kỳ kinh nguyệt thường hay bị rối loạn, kỳ kinh thường kéo dài hoặc ngắn hơn, vòng kinh không đều. Và qua tuổi 50, buồng trứng ngưng sản xuất trứng, chấm dứt thời kỳ kinh nguyệt. 
 
Có thể xảy ra một số trường hợp các dấu hiệu tiền mãn kinh đến sớm hơn do:
 
+ Hút thuốc: Thuốc lá là một yếu tố nguy hại làm giảm nồng độ nội tiết tố nữ trong cơ thể. Phụ nữ hút thuốc chủ động và thụ động đều có nguy cơ gây ra tình trạng mãn kinh sớm.
 
Tên
 
Thuốc lá có thể làm các triệu chứng tiền mãn kinh đến sớm
 
+ Di truyền: Những phụ nữ sinh ra ở gia đình có tiền sử người thân bị mãn kinh sớm thì có nhiều khả năng sẽ rơi vào tình trạng mãn kinh sớm.
 
+ Liệu trình điều trị ung thư: Tình trạng mãn kinh sớm còn đến từ những người bị hóa trị ung thư hoặc xạ trị hệ sinh sản, ảnh hưởng đến buồng trứng. Những người trong trường hợp này có thể tắt kinh, mất khả năng sinh sản sau vài tháng điều trị bệnh. Điều này phụ thuộc vào loại hóa trị, mức độ sử dụng và cả độ tuổi của người điều trị bệnh. Nếu điều trị ở mức độ nhẹ, tuổi còn trẻ thì khả năng mãn kinh khó xảy ra hơn.
 
+ Phẫu thuật cắt bỏ buồng trứng, tử cung: Trường hợp buồng trứng bị cắt bỏ cả hai thì người phụ nữ sẽ rơi vào tình trạng mãn kinh ngay. Khi mất buồng trứng, kinh nguyệt không còn, nội tiết nữ sẽ suy giảm nhanh chóng. Đối với những phụ nữ bị cắt bỏ tử cung, buồng trứng vẫn còn thì không gây ra mãn kinh, và cơ thể vẫn tạo ra nội tiết tố nữ. Tuy nhiên, do tử cung bị cắt nên họ không còn kinh nguyệt và không thể có thai. Hiện tượng bốc hỏa có thể xảy ra sau khi phẫu thuật, có thể việc cung cấp máu cho buồng trứng sẽ bị xáo trộn vì vậy họ thể mãn kinh tự nhiên sớm hơn một hoặc hai năm.

Cách khắc phục các rối loạn tiền mãn kinh 

Điều trị y tế

 
Tùy theo từng trường hợp và mức độ tình trạng cụ thể, bác sĩ sẽ chỉ định các hướng điều trị như:
 
- Sử dụng thuốc bổ sung: Thuốc có chứa vitamin D và canxi để phòng ngừa và điều trị tình trạng loãng xương, giảm mất xương gây nên tình trạng gãy xương và nên dùng thêm vitamin D mỗi ngày.
 
- Dùng thuốc trầm cảm liều thấp: Serotonin là nhóm thuốc ức chế tái hấp thu có chọn lọc (SSRIs) có thể làm giảm cơn bốc hỏa. 
 
- Liệu pháp hormone: Sử dụng liệu pháp hormone giúp điều trị và giảm cơn bốc hỏa. Tùy thuộc vào tình trạng cá nhân và tiền sử gia đình, các bác sĩ sẽ cho dùng estrogen liều thấp hay cao để cải thiện tình trạng bốc hỏa, ngăn ngừa loãng xương. Lưu ý, sử dụng liệu pháp hormone phải theo sự chỉ định của bác sĩ, không nên tự ý sử dụng. 
 
- Thuốc bôi âm đạo: Thuốc bôi âm đạo giúp giảm khô âm đạo, tránh khó chịu và rách chảy máu khi quan hệ và những triệu chứng về tiết niệu. Thuốc dạng gel có thể dùng trực tiếp lên mô âm đạo. Tuy nhiên, các thuốc dạng bôi cũng tiềm ẩn nguy cơ sức khỏe khi bị lạm dụng.

Biện pháp khắc phục tại nhà

Các triệu chứng sức khỏe, sinh lý khó chịu xảy ra ở hầu hết phụ nữ khi bước vào tuổi tiền mãn kinh, trong đó cứ 5 phụ nữ ở thời kỳ tiền mãn kinh thì có 1 người bị xáo trộn tâm, sinh lý không thể chịu đựng nổi. Nếu như ở những trường hợp nặng cần được điều trị thì đa phần chị em có thể khắc phục những triệu chứng khó chịu trong giai đoạn “khủng hoảng” này bằng cách:
 
Ăn uống khoa học: Để cải thiện các triệu chứng tiền mãn kinh  nên thực hiện việc ăn uống khoa học, cân bằng, ăn nhiều rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, hạn chế dầu, đường và chất béo.
 
Tên
 
Chế độ ăn uống khoa học rất cần thiết cho phụ nữ tiền mãn kinh
 
 
Rèn luyện thể thao: Hoạt động thể thao thường xuyên giúp cơ thể săn chắc, tăng cường hệ miễn dịch, chống lại những bệnh tật như loãng xương, tiểu đường, tim mạch, giúp tinh thần thoải mái…
 
Thực hiện các bài tập xương chậu: Những bài tập kegel giúp tăng cường sàn chậu, co khít âm đạo và cải thiện tình trạng tiểu không kiểm soát. 
 
Ngủ đủ giấc: Nên đi sớm, ngủ đủ giấc giúp cơ thể khỏe hơn, nên thở sâu, thư giãn, massage cơ thể sẽ giúp bạn đi vào giậc ngủ sâu hơn.

Phụ nữ tiền mãn kinh cần bổ sung gì?

Để giúp người phụ nữ đi qua giai đoạn tiền mãn kinh một cách nhẹ nhàng, chế độ dinh dưỡng phù hợp cực kỳ quan trọng. 
 
- Nên ăn nhiều rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt, bổ sung chất xơ và vitamin, khoáng chất cần thiết cho cơ thể. Đặc biệt là những thực phẩm giàu chất chống oxy hóa, giúp làm chậm và ngăn ngừa quá trình lão hóa cho cơ thể như: súp lơ xanh, cà rốt, khoai lang, ớt chuông, xà lách, phúc bồn tử...
 
- Sử dụng thực phẩm giàu omega 3 và omega 6 có nhiều trong đậu nành, đầu phộng, hạt hướng dương, dầu mè, cá biển, rong biển…
 
- Nên bổ sung các chất đạm có lợi trong các loại cá biển như cá hồi, cá thu, cá mòi, cá trích… Nên sử dụng đạm thực vật có trong đậu nành, nấm... Giảm lượng cholesterol xấu hấp thu vào máu, giúp giảm nguy cơ các bệnh về tim mạch. Hạn chế dùng thức ăn mặn và đồ ngọt. 

Tiền mãn kinh nên uống thuốc gì cho hiệu quả?

Ngoài giữ tinh thần vui vẻ, thoải mái, ăn uống khoa học, tập luyện thể chất thường xuyên và bổ sung những dưỡng chất cần thiết, thì phụ nữ ở giai đoạn mãn kinh cần bổ sung thêm thực phẩm chức năng giúp chị em đi qua giai đoạn “khó ở” này một cách nhẹ nhàng nhất. 
 
Bước vào giai đoạn tiền mãn kinh “hệ trục vàng” hoạt động suy giảm, không sản xuất đủ nội tiết tố nữ nhằm đáp ứng mọi nhu cầu của cơ thể, đây chính là nguồn cơn của tất cả những vấn đề sức khỏe sinh lý và nhan sắc phụ nữ. Nhận thấy vấn đề này, các nhà khoa học Mỹ đã tìm ra tinh chất Lepidium Meyenii tác động lên thần kinh trung ương và giúp điều chỉnh toàn diện lên bộ 3 nội tiết tố nữ progesterone, estrogen, testosterone. 
 
Tinh chất quý từ thiên nhiên này giúp cải thiện các bất ổn của thời kỳ tiền mãn kinh và mãn kinh như: giảm ham muốn, khô âm đạo; Bốc hỏa, đổ mồ hôi đêm, cáu gắt, mất ngủ, trầm cảm,  kéo dài tuổi thọ, và cải thiện các bệnh lý về tim mạch, đau nhức xương khớp, giảm cholesterol và ổn định huyết áp. Bên cạnh đó, tinh chất P. Leucotomos được chứng minh là giúp tái tạo cấu trúc nền của làn da (bộ khung quyết định sức sống của da), làm chậm lão hóa, kéo dài sự sức sống tươi trẻ.

Thảo Nhi


(*) Hiệu quả của sản phẩm tùy thuộc vào thể trạng của từng người.